«Страчаная спадчына» — музей міні-макетаў гістарычных аб’ектаў Навагрудчыны

ДУК “Навагрудская раённая бібліятэка” ў сваёй працы робіць акцэнт на краязнаўчую дзейнасць, вядзецца пошукавая і выдавецкая работа. За шмат гадоў сабраны ўнікальны краязнаўчы матэрыял – успаміны землякоў, вершы мясцовых паэтаў, фотаздымкі гістарычных помнікаў. Распрацавана інтэрактыўная карта з гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі Навагрудчыны.

У 2016 годзе мы вырашылі аднавіць страчанае і напомніць аб забытым - у бібліятэцы стартаваў праект “Страчаная спадчына”. На аснове фатаграфічнага краязнаўчага матэрыяла, дзякуючы ўменню мастака Анатоля Іванавіча Бандзюкевіча і ўласным сродкам, на якія набылі неабходныя матэрыялы, з’явіліся макеты партызанскай зямлянкі ў в. Чарэшля, палацава-паркавага комплексу, уласнасць Храптовічаў у в. Шчорсы, чыгуначны вузел “Навагрудак” са стылізаванай мапай, а ў гэтым годзе навагрудчане  змаглі ўбачыць Рынкавую (галоўную) плошчу Навагрудка ваяводскага  (1921-1939 г.г).

6dc8df1ee65d09583a18731f70f1

Макеты такога кшталту запатрабаваныя практычна на ўсіх сацыяльна  значных мерапрыемствах. Яны выклікаюць цікавасць не толькі ў гасцей горада, але асабліва ў навагрудчан, як маладых - з пытаннем “Няўжо так было прыгожа?”, так і сталых - з іх унікальнай памяццю “Я гэта памятаю! А я тут быў!”. Экспазіцыі агульнай плошчай 10 м(перспектыва павелічэння) патрабуюць спецыяльнага прэзентабельнага мабільнага абсталявання-трансформера, якое будзе часткай агульнай экспазіцыі і дасць магчымасць экспанаваць макеты не толькі ў памяшканнях, але і пад адкрытым небам. Неабходны  даведнікі, якія дапамогуць кожнаму арыентавацца па экспазіцыі, атрымаць асноўную інфармацыю па кожнаму экспазіцыйнаму блоку і проста пакінуць сабе на памяць…

6d38c55560968948bd19721ba168 defdc3aef392e7e8e301b99f5f4d

 

НАВАГРУДАК 1921-1941.
Вялікі Рынак
(Гандлёвая плошча)

“Ёсць у гэтым правінцыяльным гарадку з гандлёвымі радамі пасярод цэнтральнага пляца, абнесенымі нязвыкла пузатымі калонамі, прыціснутымі цяжкім дахам, штосьці для гандлярства нязвыкла – адмысловае, самабытнае. Жыццёвая прыземленая паважнасць горада, як ні дзіўна, цалкам дапасуецца да фантастычнай паэтычнасці развалінаў старога замка.

Горад невысокі, але яго маляўніча раскіданыя дамкі маюць сваю самавітасць, яны утульныя і гасцінныя. (…) Усе вуліцы выкладзены круглястым брукам, па якім весела і па-заліхвацкі падскокваюць вазы і брычкі…” – з успамінаў Вольгі Аляксандраўны Храптовіч-Буцянёвай (Злом. Мінск, 2011)

navagradak-1

Навагрудак –
цэнтр Навагрудскага ваяводства з 4 лютага 1921 года.

Паводле перапісу насельніцтва,
у Навагрудку на 1921 год пражывала 6367 чалавек
(3063 – палякі, 2447 – яўрэі, 679 – беларусы, 4 – немца і інш.)

1921 год – 694 жылыя пабудовы
1931 год – 1055 жылыя пабудовы

У дадзены перыяд у Навагрудку было 7 невялікіх па памеру прыватных прадпрыемстваў (лесапільня, сталярная і слясарная майстэрні, кафельны завод, валюшная фабрыка, пякарня, друкарня), 8 шавецкіх майстэрняў, 2 цырульні.

navagradak-4 navagradak-14 navagradak-8 navagradak-7 navagradak-5